Verslag commissie FIB 20 maart 2013

Met dank aan de maker: http://zoom.nl/foto/1732988/bewerkte-fotografie/polder-schieveen-rotterdam---hdr.html?object=user&object_id=22690

 

Woensdagochtend 20 maart is het concept Natuur- en recreatieplan (klik om in te zien) behandeld in de Commissie Fysieke Infrastructuur en Buitenruimte. Om dit verslag leesbaar te houden worden alleen de belangrijke punten besproken. Wie alle details wil weten kan de behandeling van Schieveen in de vergadering via deze link terugkijken (klik linksboven bij "mediafragment" op mp3 voor het audio bestand of wmv voor het videobestand (ZEER groot)).

Wat gaat er in de polder gebeuren

Eigenlijk niet zo veel, maar waarschijnlijk meer dan er de laatste 100 jaar gebeurd is. De programmering van de polder wordt veel voller. Naast het huidige agrarische gebruik komt er:

  • Beter weidevogelbeheer
    Gerealiseerd door hoger waterpeil en mozaikbeheer.
  • Ecologische verbinding tussen Ackerdijkse Plassen en de Vlinderstrik
    Hiervoor wordt met name extra beplanting gerealiseerd. 
  • Recreatie (extensief)
    Gerealiseerd door fietspaden, kijktoren en toegankelijke boerenbedrijven met horeca gelegenheid. 
  • Businesspark in 2030  
    Door dit als onvoorwaardelijke optie in de plannen te houden is er geen stevige bodem om op te gaan bouwen.

Bij dit alles wordt NM als toezichthoudende en beherende instantie gezien.  

 

Wat zijn directe gevolgen

  • De grondopbrengsten zullen zakken. Hierdoor zal het aantal pachters in de polder omlaag moeten. Wat in de toekomst het aantal mogelijke pachters is hangt sterk af van de beheervoorwaarden en de gewenste activiteiten. Wordt er gekozen voor biologisch of niet? Hoeveel melkvee, vleesvee, paarden of schapen? Welke invloed heeft welk dier op het weidevogelbeheer? Kunnen dieren lang genoeg buiten lopen? Is het land in het voorjaar droog genoeg om mest uit te rijden? Kan er genoeg mest uitgereden worden op de gronden?
  • Een aantal pachters zal op zoek moeten naar een andere locatie of ander werk. Hierdoor staan relaties in de polder al enige tijd onder druk. Snel en correct handelen is gewenst.
  • De ecologische verbinding resulteert in extra beplanting met negatieve gevolgen voor de weidevogels, hoe meer beplanting des te meer predatoren.
  • De ligging van het fietspad geeft een verstoring midden in het weidevogelgebied, dit zou beter kunnen. De eerste volledige zin op blz 27 N&RP is niet juist, zie afbeelding blz 27 en blz 36. 

 

Waar moeten we heel goed rekening mee houden

  • Eerlijke en open besluitvorming waarom met welke pachters doorgegaan wordt.
  • De programmering is erg vol, misschien moet er iets voorzichtiger met de polder omgegaan worden.
  • Veel van de ingediende plannen bevatten nevenactiviteiten zoals winkel en horeca. Zijn de risico's bekend? Zijn deze "neven"-activiteiten niet in werkelijkheid een deel van de economische basis van een bedrijf? 
  • Er zullen zich situaties voordoen waardoor er tussen NM en een of meerdere agrariërs spanningen ontstaan. Hoe wordt gezorgd dat dit voor de economisch zwakkere partij geen catastrofale effecten heeft?   

     

Waarom de Erfpacht constructie met NM

  • Juridische achtergrond
    Is het juridisch mogelijk om de gronden, ook al is het tegen een marktconforme prijs, rechtstreeks aan NM te gunnen  Dit is niet volgens de regels van een openbare aanbesteding maar een direct placement.
  • NM wil geen toezichthouder zijn zonder grondrechten. Dus NM is pachter of NM doet niet mee. Dit geeft aan dat zeggenschap belangrijk is voor NM, zou toezicht houden niet belangrijker moeten zijn.

 

Wat is de toegevoegde waarde van NM

  • NM ziet zichzelf als weidevogelbeheerder. 
    De vraag is of NM hiervoor de mankracht met de juiste kennis beschikbaar heeft. Bij veel agrariërs in de polder is in ieder geval veel kennis aanwezig.
  • NM ziet zichzelf als handhaver. 
    Welke rechten en maatregelen kan de handhaver uitoefenen en wie houdt er toezicht op de handhaver? Als NM de pacht opzegt dan is de economische basis voor de meeste bedrijven verdwenen.
  • NM doet Waterpeil bewaking. 
    Is dit niet de taak van het Waterschap? Zij zijn uitvoerend. Hiervoor is ook geen NM nodig maar een goede relatie met het waterschap.
  • NM heeft leden en kan daardoor het geld van die leden in Schieveen inzetten.
    Helaas heeft NM veel leden verloren en steeds meer gebieden te beheren. Hoeveel eigen geld gaat NM straks daadwerkelijk jaarlijks in Schieveen investeren  en hoe lang gaan ze daarmee door? Worden alle subsidiegelden die NM voor Schieveen gaat ontvangen ook in Schieveen besteed? Mag NM ook geld uit Schieveen trekken?   
  • Door NM een minder grote overheid. 
    Dit is het geval met iedere andere organisatie die een handhavende rol krijgt. Dit zou ook een Schieveense vereniging kunnen zijn. In alle gevallen moet de handhaver ook gecontroleerd worden.
  • NM wil de agrariërs niet het water aan de lippen zetten.
    Wat als dit volgens de agrariërs wel gebeurd? Wie beschermt de pachters? Wat als ze dit later wel willen doen (waarom zegt NM dat men dit niet wil?).
  • NM doet 6 jaarlijkse evaluatie op ecologisch, economisch en recreatief deel.
    Dit is zeker de eerste jaren veel te weinig en dit kan door iedere organisatie gedaan worden, ook lokaal. Ook nu zijn de meeste rapporten door lokale bureau's opgesteld.
  • NM is een grote TBO, dit geeft zekerheden. 
    Dit is zeker waar, maar tegen welke prijs? Door velen wordt NM gezien als een organisatie die is uitgegroeid tot een groot log bedrijf wat als product natuurbeheer verkoopt en vermarkt. 
  • NM kan goed controle doen.
    Is het slim om de regie over de polder uit handen te geven aan een grote Terrein Beherende Organisatie? Controle is goed en noodzakelijk maar in het recente verleden zijn er in de recente omgeving onnodig zware conflicten ontstaan. 

 

Waar gaat NM het moeilijk mee krijgen

  • Tijdig reageren! Een eenvoudig voorbeeld is maaien. Dit is een jaarlijks terugkerende loterij voor de boeren. Als de weersvooruitzichten goed zijn moet binnen uren besloten zijn dat er gemaaid gaat worden. De responstijden van een TBO zijn vaak langer, de boer maait dan te laat met een verhoogd risico op een mislukte voederwinning.
  • Waterpeil beheer op basis van het weer (blz 48, kolom 2). Wie krijgt deze taak, hoeveel beslismomenten zijn er en hoe wordt bepaald en geregeld dat het peil anders moet? Waar kunnen pachters heen als het water "aan hun lippen" staat?
  • Beperkte ontwikkeling van riet (blz 51, 1ste kolom) toelaten. Wat is beperkt, waarom doen we het (verstoring voor weidevogels). Hoe valt riet te beperken.
  • Het hart in de polder laten kloppen. Momenteel zijn zowel bewoners als agrariërs erg betrokken bij het wel en wee van de polder. Wat is het risico dat deze betrokkenheid langzaam wegebt? Hoe voorkomen we een hartinfarct? 
  • NM heeft als grote organisatie vaak de neiging zich groot op te stellen. Schieveen is een te klein gebied voor zo'n houding. De meeste pachters zijn afhankelijk van Schieveen. 
  • Kan NM de programmering van de polder ook in de polder kwijt of wordt het te veel.                           

 

Waar is nog geen aandacht aan besteed

  • Als NM alle gebieden in de omgeving beheerd waarom is er dan geen gebiedsvisie die een plan voor al deze gebieden beschrijft? Waar ligt de focus bij NM? Of wordt in ieder gebied wat anders nagestreefd?
  • Wat als er een conflict ontstaat tussen NM en een of meerdere agrariërs  In het recente verleden zijn in de recente omgeving gevallen bekend waar de relatie tussen TBO en pachter tot juridische conflicten heeft geleid.
  • Volgens NM gaat de samenwerking met agrarische natuurverenigingen soms goed soms niet. Hoe zit dit bij NM, is het daar altijd goed?  
  • NM is dezelfde partij die de polder wilde veranderen in een moeras omdat er toch geen weidevogels zaten. Dit heeft destijds de agrariërs zeer verbaasd en is aanleiding geweest om op eigen kosten een weidevogeltelling te doen. Nu is diezelfde instantie ineens deskundig en beheert wel 3500 ha weidegrond!?
  • NM zal een aantal struinpaden maaien (N&RP blz 41, 2e kolom). Wie bepaalt de route? Wat als door de paden een moeilijkere bedrijfsvoering ontstaat?
  • Het Pure Polder verhaal heeft als basis gediend voor deze plannen. Komt de gedachte van de Pure Polder voldoende terug in dit plan?
  • Flexibel beheer (sterk in opkomst) is vaak ingebracht en nooit teruggevonden in de plannen. Als bekend is dat percelen geen weidevogelnesten bevatten dan kan maaien daarvan in het broedseizoen juist een positieve uitwerking hebben op de weidevogelreproductie.
  • Schieveen is al een goed weidevogelgebied, wees voorzichtig, verander niet te snel. 
  • Waarom stelt niemand vraagtekens bij het Business Park. Met het huidige plan, zonder BP is de programmering al "hoogdravend". Waarom geen uitspraak dat het BP alleen komt indien er geen andere mogelijkheden meer zijn (zoals verbeterd gebruik bestaande BP's). Straks ligt er anders een trekkerspoor-pad in een Business Park
  • Agrariërs blijven een rol spelen, maar zoals het er nu uitziet alleen uitvoerend. Als de agrariërs te weinig bewegingsruimte hebben verdwijnt het hart uit de polder.
  • Predatie blijft onderbelicht. Het aantal predatoren (vos, buizerd, kraai, ekster) in en om Schieveen neemt de laatste jaren toe. Tevens zijn er steeds meer verstorende grote vogels zoals zwanen en ganzen.
  • De laatste zin op blz 48,kolom 2, is waarschijnlijk heel belangrijk maar geen Nederlands, welke belangen van de agrariërs worden meegenomen? Worden die belangen ook beschermd?
  • Het weidevogelbeheer is in het verleden niet optimaal geweest. Door de jaarlijkse pacht kwamen de pachters niet in aanmerking voor beheer subsidie. Toch is door enkele pachters in de polder de afgelopen jaren op eigen kosten aan weidevogel beheer gedaan. Dit is een kostenpost van enkele duizenden euros per bedrijf. Langdurige pachtcontracten waren echter wel mogelijk geweest en zijn niet gebonden aan e.o.a. TBO.
  • Willen de huidige bezoekers van Schieveen dat er straks meer recreatiemogelijkheden zijn en dat er inderdaad meer mensen komen? Hoe zwaar is het gebruik van andere locaties in de omgeving, zoals Midden Delfland en Hoge- en Lagebergse bos?     
  • Sommige partijen willen een natuurlijker verloop bij het verminderen van het aantal pachters. Let er op dat faillissement hier ook onder valt, maar dat dit niet de bedoeling moet zijn. Dan is een normale bedrijfsbeëindiging beter.
  • De financiële onderbouwing van de plannen onderbreekt. Wat wordt er gedaan, wat kost dat, waar komt het benodigde geld vandaan.
  • Is er voldoende financiële onderbouwing van de plannen van de voorziene pachters?  
  • Het educatieve element in de polder komt in het N&RP niet aan bod; scholenbezoek, koe in de wei, waar komt de melk en het eerlijk vlees vandaan.

Uit al de bovengenoemde punten komt naar voren dat het belangrijk is om duidelijke voorwaarden te stellen aan de toekomstige SBO (Schieveen Beherende Organisatie:).

 

Wat zijn de minimale randvoorwaarden die aan de SBO gesteld moeten worden?

Hieronder geven we een voorzet welke voorwaarden aan de SBO gesteld kunnen worden.  

  • Indien de SBO niet aan de randvoorwaarden voldoet dan wordt het contract ontbonden. Eventueel kan een eenmalige waarschuwing gegeven worden waarna de SBO direct aan alle randvoorwaarden zal voldoen.
  • Bij conflicten tussen SBO en pachter zal de ombudsman van Rotterdam binnen 24 uur uitspraak doen.  
  • Bij conflicten tussen SBO en gemeente zal de ombudsman van Rotterdam binnen 24 uur uitspraak doen.
  • De SBO kent de individuele plannen van de pachters en erkent alle daarin gemaakte voorwaarden en afspraken.  
  • De SBO bepaalt jaarlijks voor 15 mei aan de hand van het aantal weidevogelnesten welke van de percelen vanaf die datum gemaaid kunnen worden. Het streven is om 30% van de percelen te kunnen maaien.
  • Indien de SBO (met als uitvoerder het waterschap?) een verzoek krijgt om het waterpeil aan te passen dan dienen zij binnen 24 uur hierop inhoudelijk te reageren.
  • De SBO zal jaarlijks een weidevogelverslag maken van de resultaten met betrekking tot het weidevogelbeheer. Hierin staan minimaal het aantal broedparen per waargenomen soort en een indicatie van de nestlocaties daarvan (zie als voorbeeld het originele weidevogelrapport uit 2009: http://www.schieveensepolder.eu/oud/telling2009.pdf). Tevens dient beschreven te worden wat het jaarresultaat is, wat beter kan, beter gaat en beter moet, en hoe dit bereikt kan worden. 
  • De SBO zal naar aanleiding van het weidevogelverslag minimaal jaarlijks een overleg met de pachters houden. Doel is het bepalen welke maatregelen doorgevoerd gaan worden om het weidevogelbeheer te verbeteren.
  • De SBO is verantwoordelijk voor het onderhouden van alle attributen zoals vogelkijkhut en dergelijke die geen duidelijke eigenaar hebben. 
  • De SBO zorgt voor een goed beheer van alle sloten en bijbehorende oevers. Verwildering van slootkanten wordt actief bestreden.  
  • De SBO zorgt voor afsluiting van de struinpaden tijdens het weidevogelseizoen. Overtreders worden aangepakt.
  • De SBO opent een e-mailbox en facebook pagina waarop mensen hun meningen, loftuitingen en klachten kwijt kunnen.
  • De SBO neemt alle klachten serieus en geeft binnen 1 werkdag antwoord. Indien meer tijd nodig is wordt dit in het antwoord aangegeven
  • De SBO probeert waar mogelijk subsidies te verkrijgen om het polderbeheer te verbeteren. De ontvangen gelden komen volledig ten goede aan de polder.
  • De SBO geeft een duidelijk inzicht in de financiën met betrekking tot de polder en de totstandkoming van de pachtprijzen. Hieruit moet blijken dat de SBO geen geld aan de polder onttrekt.
  • --
  • --
  • --
  • -- 

 

-